1. ከጉዳት በኋላ ምን ማድረግ ይገባል?

ጉዳት በድንገት ሊከሰት ይችላል። ጉዳቱ ምን ያህል ከባድ እንደሆነ ወዲያውኑ ለማወቅም ሁልጊዜ ቀላል አይደለም። ሕመም፣ እብጠት፣ የቆዳ መለብለብ ወይም የተጎዳውን የሰውነት ክፍል ለማንቀሳቀስ መቸገር በአጥንት፣ በመገጣጠሚያ፣ በጡንቻ ወይም በሌሎች ሕብረ ሕዋሳት ላይ በደረሰ ጉዳት ምክንያት ሊከሰቱ ይችላሉ።

የአጥንት ስብራት እንዳለ ከተጠራጠሩ ሳይዘገዩ የሕክምና ግምገማ ያድርጉ። የተጎዳውን እጅ ወይም እግር ማንቀሳቀስ መቻልዎ ብቻ ጉዳቱ ቀላል ነው ማለት አይደለም።

የሕክምና እርዳታ እስኪያገኙ ድረስ የተጎዳውን ክፍል አላስፈላጊ እንቅስቃሴ ከማድረግ ይቆጠቡ። የተጎዳው እጅ ወይም እግር የተጣመመ ወይም ከመደበኛ ቦታው የወጣ ከመሰለ በኃይል ለማስተካከል አይሞክሩ። በተቻለ መጠን ምቹ በሆነ ቦታ ደግፈው ያቆዩት። የጤና ባለሙያ እስኪፈቅድ ድረስም በተጎዳው እግር ላይ ክብደት አይጫኑ።

ደም እየፈሰሰ ከሆነ በተቻለ መጠን በንጹሕ ጨርቅ ወይም በቁስል መሸፈኛ ግፊት ያድርጉ። ከቁስሉ ውጭ በወጣ አጥንት ላይ በቀጥታ ግፊት አያድርጉ፣ አጥንቱንም ወደ ውስጥ ለመመለስ አይሞክሩ።

ከባድ ጉዳት፣ ከፍተኛ የደም መፍሰስ፣ ክፍት የአጥንት ስብራት ወይም በተጎዳው እጅ ወይም እግር ላይ የስሜት መደንዘዝ፣ የቅዝቃዜ ወይም የቀለም ለውጥ ሲከሰት አስቸኳይ የሕክምና እርዳታ ያስፈልጋል።

2. በሕክምና ግምገማ ወቅት ምን ይጠበቃል?

የጤና ባለሙያው ጉዳቱ እንዴትና መቼ እንደተከሰተ እንዲሁም ምን ዓይነት ምልክቶች እንደታዩብዎ ይጠይቅዎታል።

ስለ ቀድሞ የሕክምና ታሪክዎ፣ ስለሚወስዷቸው መድኃኒቶች፣ ስለ አለርጂ ሁኔታዎችና እስካሁን ስለተደረገልዎት እንክብካቤም ሊጠይቅ ይችላል። ከሕክምና ቦታ ከመድረስዎ በፊት የተደረገልዎትን እንክብካቤ ጨምሮ የተከሰተውን ነገር በተቻለ መጠን በትክክል መግለጽ አስፈላጊ ነው።

በምርመራው ወቅት የሚከተሉት ሊታዩ ይችላሉ፦

  • ሕመም፣ እብጠት ወይም ሲነካ የሚሰማ ሕመም ያለበት ቦታ።
  • የተጎዳው ክፍል ቅርጽና እንቅስቃሴ።
  • የቆዳውና በጉዳቱ ዙሪያ ያሉ ሕብረ ሕዋሳት ሁኔታ።
  • ከጉዳቱ በታች ባሉ የሰውነት ክፍሎች የደም ዝውውርና ስሜት መሰማት።

የአጥንት ስብራት እንዳለ ከተጠረጠረ የኤክስሬይ (X-ray) ምርመራ ሊያስፈልግ ይችላል። አንዳንድ ጉዳቶች ተጨማሪ የምስል ምርመራ፣ የልዩ ባለሙያ ግምገማ ወይም በሌላ ጊዜ ተመልሶ መታየትን ይፈልጋሉ።

ለሁሉም ጉዳቶች ተመሳሳይ ምርመራ አያስፈልግም። ለእርስዎ ሁኔታ ተገቢ የሆኑ ምርመራዎችን የጤና ባለሙያዎ ያብራራልዎታል።

3. የሕክምና ዕቅድዎን መረዳት

የሚደረገው ሕክምና እንደ ጉዳቱ ዓይነት፣ ቦታ፣ ክብደትና እንደ ግለሰቡ ሁኔታ ይለያያል።

ጉዳቱ እስኪድን ድረስ የእጅ መደገፊያ፣ ስፕሊንት ወይም ጂፕስ እንዲጠቀሙ ወይም አንዳንድ እንቅስቃሴዎችን እንዲገድቡ ሊመከሩ ይችላሉ። አንዳንድ ስብራቶች አጥንቱን ወደ ተገቢው ቦታ ለመመለስ የሚደረግ የሕክምና እርምጃ ወይም አጥንቱን ለማረጋጋት ቀዶ ሕክምና ሊያስፈልጋቸው ይችላል።

ከጤና ተቋሙ ከመውጣትዎ በፊት የተሰጡዎትን የሕክምና መመሪያዎች በደንብ መረዳትዎን ያረጋግጡ። የተጎዳውን ክፍል ማንቀሳቀስ ወይም በላዩ ክብደት መጫን ይቻል እንደሆነ፣ የቁስል መሸፈኛን ወይም የድጋፍ መሣሪያን እንዴት መንከባከብ እንደሚገባ እንዲሁም መድኃኒት ወይም የክትትል ቀጠሮ ያስፈልግ እንደሆነ ይጠይቁ።

የማይገባዎት መመሪያ ካለ የጤና ባለሙያው በቀላል ቋንቋ እንዲያብራራልዎት ይጠይቁ።

4. በቤት ውስጥ ለሚደረግ እንክብካቤ መዘጋጀት

የሕክምና መመሪያዎችዎንና የቀጠሮ መረጃዎችዎን በቀላሉ ሊያገኙበት በሚችሉበት ቦታ ያስቀምጡ። ለትራንስፖርት፣ ለቤት ውስጥ ሥራዎች፣ ለትምህርት ወይም ለሥራ እርዳታ ካስፈለገዎት ከቤተሰብዎ ወይም ከሚረዱዎት ሰዎች ጋር ይወያዩ።

ከመጀመሪያው የሕክምና ግምገማ በኋላ ሁኔታዎ ሊለወጥ ይችላል። አዲስ ምልክቶችን፣ እየጨመረ የሚሄድ ሕመምን ወይም ከጂፕስና ከስፕሊንት ጋር የተያያዙ ችግሮችን የመደበኛው የማገገም ሂደት ክፍል ናቸው ብለው መውሰድ የለብዎትም።

ስለ ማገገምዎ ስጋት ካለዎት ተገቢውን የሕክምና ምክር ይፈልጉ።

5. ከጤና ተቋሙ ከመውጣትዎ በፊት የሚጠይቋቸው ጥያቄዎች

  • ምን ዓይነት ጉዳት ደርሶብኛል? ጉዳቱ እንዴት ተለየ?
  • ምን ዓይነት ሕክምና ተመክሮልኛል? ለምን?
  • ከየትኞቹ እንቅስቃሴዎች ወይም ተግባራት መቆጠብ አለብኝ?
  • በቤት ውስጥ ጉዳቱን እንዴት መንከባከብ አለብኝ?
  • ወደ ሕክምና እንድመለስ የሚያስፈልጉ የማስጠንቀቂያ ምልክቶች ምንድን ናቸው?
  • ሌላ የክትትል ቀጠሮ ያስፈልገኛል? መቼ?

6. መቼ አስቸኳይ ሕክምና መፈለግ ይገባል?

ከባድ ጉዳት፣ መቆጣጠር የማይቻል ከፍተኛ የደም መፍሰስ፣ ከቁስል ውጭ የወጣ አጥንት ወይም በተጎዳው እጅ ወይም እግር ላይ ቅዝቃዜ፣ የቀለም መገርጣት፣ ወደ ሰማያዊ መለወጥ፣ የስሜት ወይም የእንቅስቃሴ መጥፋት ከታየ አስቸኳይ የሕክምና እርዳታ ይፈልጉ።

ሕመም ወይም እብጠት ከባድ ወይም እየጨመረ ከሆነ፣ የአጥንት ስብራት እንዳለ ከተጠራጠሩ ወይም የጉዳቱን ክብደት ማወቅ ካልቻሉ ሳይዘገዩ የሕክምና ግምገማ ያድርጉ።

ተዛማጅ መርጃዎች

ምንጮችና ተጨማሪ ንባብ

ተጨማሪ ንባብ