ጂፕስ ወይም ስፕሊንት ሲኖርዎት

1. ጂፕስ ወይም ስፕሊንት ለምን ያስፈልጋል?

ጂፕስ ወይም ስፕሊንት የተጎዳውን አጥንት ወይም አጎራባች ሕብረ ሕዋሳት በሚድኑበት ጊዜ ለመደገፍና ለመጠበቅ ያገለግላል።

ጂፕስ በአብዛኛው የተጎዳውን ክፍል ዙሪያ በመሸፈን ጠንካራ ድጋፍ ይሰጣል። ስፕሊንት ደግሞ የእጅ ወይም የእግር የተወሰነ ክፍል የሚደግፍ ሲሆን በብዛት በፋሻ ወይም በማሰሪያ ይጠበቃል። ከሙሉ ጂፕስ ይልቅ እብጠት ሲጨምር ለመስፋት የበለጠ ቦታ ሊሰጥ ይችላል።

ለጉዳትዎ ተገቢ የሆነውን የድጋፍ መሣሪያ የጤና ባለሙያዎ ይወስናል።

ጂፕስ ወይም ስፕሊንት ለአጥንት ስብራት ሕክምና፣ የተጎዳ መገጣጠሚያን ለመደገፍ ወይም ከሕክምና እርምጃ በኋላ የተጎዳውን ክፍል ለመጠበቅ ሊያገለግል ይችላል።

2. ጂፕስን ወይም ስፕሊንትን መንከባከብ

የሕክምና ቡድኑ የሰጥዎትን መመሪያ ይከተሉ። የተለያዩ የጂፕስ ዓይነቶችና ጉዳቶች የተለያዩ ጥንቃቄዎችን ሊፈልጉ ይችላሉ።

ጂፕስዎ ውኃ የማያስገባ መሆኑ በተለየ ሁኔታ ካልተነገረዎት በስተቀር ደረቅ ያድርጉት። እርጥበት የአንዳንድ ጂፕሶችን ጥንካሬ ሊቀንስና በጂፕሱ ሥር ያለውን ቆዳ ሊያቆጣ ይችላል።

የሚከተሉትን አያድርጉ፦

• የሚያሳክክ ቦታን ለመቧጨር በጂፕሱ ውስጥ እቃ አያስገቡ።
• በውስጡ ያለውን ለስላሳ መደገፊያ አያስወግዱ።
• ጂፕሱን በራስዎ አይቁረጡ፣ አያሳጥሩ ወይም አይቀይሩ።
• ያለ የባለሙያ ምክር ጂፕሱን አያስወግዱ።
• ደህንነቱ የተጠበቀ መሆኑ ካልተነገረዎት በስተቀር በጂፕሱ ላይ አይራመዱ ወይም በተጎዳው ክፍል ላይ ክብደት አይጫኑ።

ቆሻሻና አሸዋ ወደ ጂፕሱ ወይም ስፕሊንቱ ውስጥ እንዳይገቡ ይጠንቀቁ።

በጂፕሱ ጠርዝ አካባቢ ያለውን ቆዳ የመቆጣት ምልክት እንዳለ ይመልከቱ። ጂፕሱ ከተሰነጠቀ፣ ከለሰለሰ፣ ያልተለመደ ሽታ ወይም ፈሳሽ ካለው ወይም በትክክል የማይገጥም ከሆነ የሕክምና ቡድኑን ያነጋግሩ።

3. እብጠትንና ሕመምን መቆጣጠር

ከጉዳት በኋላ በተለይ በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ቀናት እብጠት ሊከሰት ይችላል።

የሕክምና ቡድኑ የተጎዳውን እጅ ወይም እግር ደግፈው ወይም ከፍ አድርገው እንዲያስቀምጡና በጂፕሱ ያልተገደቡ የእጅና የእግር ጣቶችን እንዲያንቀሳቅሱ ሊመክርዎት ይችላል።

ለጉዳትዎ የተሰጡዎትን ልዩ መመሪያዎች ይከተሉ። መገጣጠሚያዎችን እንዳያንቀሳቅሱ ወይም በተጎዳው ክፍል ላይ ክብደት እንዳይጫኑ ከተነገረዎት ይህንን መመሪያ ያክብሩ።

መድኃኒቶችን በተሰጠዎት መመሪያ ወይም በተገቢ የጤና ባለሙያ ምክር መሠረት ብቻ ይጠቀሙ።

ሕመም ከባድ፣ እየጨመረ የሚሄድ ወይም ከሌሎች የማስጠንቀቂያ ምልክቶች ጋር አብሮ የሚከሰት ከሆነ ችላ አይበሉት።

4. የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎች

ጂፕስ ወይም ስፕሊንት መኖሩ መታጠብን፣ ልብስ መልበስን፣ መተኛትን፣ መራመድን፣ ሥራን ወይም ትምህርትን ሊያስቸግር ይችላል።

የጤና ባለሙያዎ የሰጥዎትን የእንቅስቃሴ ገደቦች ከግምት ውስጥ በማስገባት የዕለት ተዕለት ሥራዎችዎን ያቅዱ። በተለይ ክራንች የሚጠቀሙ ወይም በደህና ለመንቀሳቀስ የሚቸገሩ ከሆነ እንደ አስፈላጊነቱ እርዳታ ይጠይቁ።

ጂፕስ ያለው ሕፃን በትምህርት ቤት እንቅስቃሴዎች ላይ ለውጥና በግል እንክብካቤ ላይ ተጨማሪ እርዳታ ሊያስፈልገው ይችላል።

አንድ እንቅስቃሴ ሕመም ስላላስከተለ ብቻ ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ብለው አያስቡ።

5. የማስጠንቀቂያ ምልክቶች፦ መቼ እርዳታ መፈለግ ይገባል?

የሚከተሉት ምልክቶች ካጋጠሙዎት አስቸኳይ የሕክምና ግምገማ ያድርጉ፦

• በጂፕሱ ውስጥ ከባድ ወይም እየጨመረ የሚሄድ ሕመም ወይም ግፊት።
• የስሜት መደንዘዝ፣ የመወጋት ስሜት ወይም ስሜት አለመሰማት።
• ከጂፕሱ ውጭ ያሉ የእጅና የእግር ጣቶችን ማንቀሳቀስ አለመቻል።
• የእጅና የእግር ጣቶች ያልተለመደ ቅዝቃዜ፣ መገርጣት ወይም ወደ ሰማያዊ ቀለም መለወጥ።
• ከጂፕሱ ጠርዝ ውጭ ከፍተኛ እብጠት መታየት።

እነዚህ ምልክቶች በነርቮች ላይ ግፊት መኖሩን፣ የደም ዝውውር መስተጓጎሉን ወይም ሌላ ችግር መከሰቱን ሊያመለክቱ ይችላሉ።

ጂፕሱ ከረጠበ፣ ከተሰበረ፣ በትክክል የማይገጥም ከሆነ፣ የቆዳ መቆጣት ከቀጠለ፣ ያልተለመደ ሽታ ወይም ፈሳሽ ካለ ወይም የቁስል ኢንፌክሽን ጥርጣሬ ካለዎት ሳይዘገዩ የሕክምና ቡድኑን ያነጋግሩ።

6. የክትትል ቀጠሮና ጂፕስን ማስወገድ

እብጠት እየቀነሰ ወይም የመዳን ሂደት እየተሻሻለ ሲሄድ ጂፕሱን ወይም ስፕሊንቱን መፈተሽ፣ ማስተካከል ወይም መቀየር ሊያስፈልግ ይችላል።

የሕክምና ቡድኑ የሚመክርዎትን የክትትል ቀጠሮ ያክብሩ።

የጤና ባለሙያዎ ተገቢ መሆኑን ሲያረጋግጥ ብቻ ጂፕሱን ያስወግዱ ወይም የታዘዘውን ስፕሊንት መጠቀም ያቁሙ።

ጂፕስ ከተወገደ በኋላ የተወሰነ የመገጣጠሚያ መጥበብ፣ የጡንቻ ድክመት ወይም ጊዜያዊ የመንቀሳቀስ ችግር ሊከሰት ይችላል። የአካል እንቅስቃሴ ልምምድ፣ የመልሶ ማቋቋም እንክብካቤ ወይም ተጨማሪ ክትትል ያስፈልግዎት እንደሆነ ይጠይቁ።

ተዛማጅ መርጃዎች

• ስለ ጂፕስ ወይም ስፕሊንት ለመወያየት የተዘጋጀ መርጃ

ምንጮችና ተጨማሪ ንባብ

ተጨማሪ ንባብ

• Orthoinfo — AAOS OrthoInfo — Care of Casts and Splints

  Orthoinfo · የባለሙያ መረጃ

  ተጨማሪ መረጃ ከOrthoinfo።

  ምንጩን ይመልከቱ ↗ ውጫዊ ምንጭ
• Leedsth — Leeds Teaching Hospitals — Your child’s plaster cast

  Leedsth · የባለሙያ መረጃ

  ተጨማሪ መረጃ ከLeedsth።

  ምንጩን ይመልከቱ ↗ ውጫዊ ምንጭ
• Nhs — NHS — Broken leg

  Nhs · የባለሙያ መረጃ

  ተጨማሪ መረጃ ከNhs።

  ምንጩን ይመልከቱ ↗ ውጫዊ ምንጭ

# PART II — RECOVERY & DAILY LIFE