ሌላ የአጥንት ስብራት እንዳይከሰት የሚያግዙ መንገዶች

የአጥንት ስብራት መከሰት አስቸጋሪ እና የዕለት ተዕለት ኑሮን የሚያቋርጥ ጉዳት ሊሆን ይችላል። ከመጀመሪያው ሕክምናና ከመታገግ ሂደት በኋላ ሰዎች ብዙ ጊዜ እንደገና ማገገም እና ወደ መደበኛ እንቅስቃሴ መመለስ ላይ ያተኩራሉ።

ሆኖም አንዳንድ የአጥንት ስብራቶች ስለ ሰውየው የአጥንት ጤና አስፈላጊ መረጃ ይሰጣሉ።

ከቀላል መውደቅ ወይም ከሌላ አነስተኛ ጉዳት በኋላ የሚከሰት ስብራት አጥንቶች ደካማ ሆነው እንዳሉ ሊያመለክት ይችላል።

ለአንዳንድ ሰዎች የአጥንት ጥንካሬን እና የመውደቅ አደጋን መገምገም ሌላ የአጥንት ስብራት እንዳይከሰት ለመከላከል አስፈላጊ እርምጃ ሊሆን ይችላል።

የቀድሞ ስብራት ለምን አስፈላጊ ነው?

የአጥንት ስብራት ሕመምን፣ የእንቅስቃሴ ገደብን እና በዕለት ተዕለት ኑሮ ውስጥ ለውጥን ያስከትላል።

አንዳንዶቹ እንደ ከባድ የመኪና አደጋ ወይም ከከፍተኛ ቦታ መውደቅ ያሉ ከፍተኛ ጉዳቶች በኋላ ይከሰታሉ።

ሌሎች ግን ከቆመ ቁመት መውደቅ እንደሚመስል አነስተኛ ጉዳት በኋላ ይከሰታሉ።

እንዲህ ዓይነት ስብራት በተለይ በዓረጋውያን ላይ ከታየ እንደ አጥንት ድክመት ስብራት ሊቆጠር ይችላል።

አንድ ጊዜ እንዲህ ዓይነት ስብራት ያጋጠመው ሰው ለሌላ ተጨማሪ ስብራት የበለጠ ተጋላጭ ሊሆን ይችላል።

ሆኖም ሁሉም ስብራቶች ኦስቲዮፖሮሲስን አያመለክቱም። የጉዳቱ አይነት፣ ዕድሜ፣ የሕክምና ታሪክ እና ሌሎች የአደጋ ምክንያቶች አስፈላጊ ናቸው።

ከሥሩ ያለውን ምክንያት አትዘንጉ

ከስብራት በኋላ የመጀመሪያው እንክብካቤ የተጎዳው አጥንት እና ተያያዥ ጉዳቶች እንዲፈወሱ ላይ ይተኮራል።

ነገር ግን ስብራቱ ከቀላል ጉዳት በኋላ ከተከሰተ፣ ተጨማሪ ግምገማ ተገቢ ሊሆን ይችላል።

ከሥሩ ሊኖሩ የሚችሉ ምክንያቶች የሚከተሉትን ሊያካትቱ ይችላሉ፦

• ኦስቲዮፖሮሲስ።
• የአመጋገብ እጥረት።
• አንዳንድ የሆርሞን ችግሮች።
• ሌሎች ሥር የሰደዱ የሕክምና ሁኔታዎች።
• የተወሰኑ መድኃኒቶችን ረጅም ጊዜ መውሰድ።
• የሚዛን፣ የመራመድ ወይም የእይታ ችግሮች።
• ለመውደቅ አስተዋጽኦ ያደረጉ የአካባቢ አደጋዎች።

እነዚህን ምክንያቶች መለየት ወደፊት መከላከልን ለመምራት ይረዳል።

የአጥንት ጤና ግምገማ ያስፈልግዎ እንደሆነ ይጠይቁ

የጤና ባለሙያ ዕድሜዎን፣ የስብራት ታሪክዎን፣ ያሉዎትን የሕክምና ሁኔታዎች፣ የሚወስዷቸውን መድኃኒቶች እና አኗኗርዎን ሊያስቡ ይችላሉ።

እንደ ስብራቱ ጊዜና ቦታ መሰረት ግምገማው የአጥንት ጥንካሬ ምርመራ ወይም ሌሎች ምርመራዎችን ሊያካትት ይችላል።

የአጥንት ጥንካሬ ምርመራ የአጥንት ማዕድን መጠንን ይለካል፣ እና ኦስቲዮፖሮሲስን ለማረጋገጥ ሊያግዝ ይችላል።

ሆኖም ከቀላል ጉዳት በኋላ የተከሰተ ስብራት በራሱ ብቻም የአጥንት ድክመት እንዳለ ወይም ከፍ ያለ ተጋላጭነት እንዳለ መነሻ ሊሆን ይችላል፣ የአጥንት ጥንካሬ ምርመራ ባይደረግም እንኳ።

የደረሰው ስብራት ተጨማሪ የአጥንት ጤና እንክብካቤ ያስፈልጋል ወይስ አይፈልግም የሚለውን ከእርስዎን ከሚያክሙ ባለሙያ ጋር ይወያዩ።

በቂ አመጋገብ ይጠብቁ

በቂ አመጋገብ የአጥንትና የጡንቻ ጤናን ይደግፋል።

ካልሲየም፣ ቫይታሚን ዲ፣ ፕሮቲን እና ሌሎች ንጥረ ምግቦች አስፈላጊ ናቸው።

ተስማሚ የሆኑ የካልሲየምና የፕሮቲን ምንጮችን እንዲሁም አትክልቶችን፣ ፍራፍሬዎችን እና ሌሎች ንጥረ ምግብ ያላቸውን ምግቦች የሚያካትት የተለያየ አመጋገብ ይጠብቁ።

ለኢትዮጵያዊ ቤተሰቦች ተስማሚ ምርጫዎች ጥራጥሬዎችን፣ የወተት ተዋጽኦዎችን፣ አትክልቶችን፣ እንቁላልን እና በአካባቢ የሚገኙ ሌሎች ተስማሚ ምግቦችን ሊያካትቱ ይችላሉ።

ሁሉም አዋቂዎች ተጨማሪ ንጥረ ምግቦች አያስፈልጋቸውም። ተጨማሪ ንጥረ ምግቦችን መጠቀም እንደ ግለሰቡ ፍላጎት እና በሕክምና ምክር መሰረት መሆን አለበት።

ወደ እንቅስቃሴ በደህና ይመለሱ

የአካል እንቅስቃሴ የአጥንት ጤናን ለመጠበቅ፣ የጡንቻ ጥንካሬን ለማሻሻል እና ሚዛንን ለመጠበቅ ይረዳል።

ነገር ግን ከስብራት በኋላ የሚደረግ እንቅስቃሴ ከስብራቱ አይነት፣ ከተደረገው ሕክምና እና ከማገገሚያው ደረጃ ጋር የሚስማማ መሆን አለበት።

ስለ እንቅስቃሴ፣ ክብደት መሸከም እና የማገገሚያ ሂደት የሚያሳስቡ ነገሮች ላይ የሕክምና ባለሙያዎ መመሪያ ይከተሉ።

ለጉዳትዎ ገና ያልተስማማ ከሆነ ጊዜ ከባድ ወይም ከፍተኛ ግፊት ያለው ስፖርት ወይም እንቅስቃሴ አይጀምሩ።

ተገቢ ሲሆን የመልሶ ማቋቋም መርሀ ግብር ክብደት የሚሸከሙ እንቅስቃሴዎችን፣ የጡንቻ ማጠናከሪያ ልምምዶችን እና የሚዛን ስልጠናን ሊያካትት ይችላል።

የመውደቅ አደጋዎን ይቀንሱ

ስብራቱ ከመውደቅ በኋላ ከተከሰተ ሰዎች ለሌላ መውደቅ አደጋ መከላከል በተለይ አስፈላጊ ነው።

የሚከተሉትን ያስቡ፦

• የጡንቻ ድክመት።
• የሚዛን ችግር።
• የእይታ መቀነስ።
• ማዞር ወይም እንቅልፍ የሚያመጡ መድኃኒቶች።
• ያልተስማማ ጫማ።
• የብርሃን እጥረት።
• ተንሸራታች ወይም ያልተስተካከሉ ወለሎች።

አንዳንድ ሰዎች ከባለሙያ የመውደቅ አደጋ ግምገማ እና ከብጁ የመከላከል እቅድ ጥቅም ሊያገኙ ይችላሉ።

በቤት ውስጥ የሚደረጉ ማሻሻያዎች እና ተስማሚ የመራመጃ ድጋፎች ሊረዱ ይችላሉ።

የታዘዘውን ሕክምና ይከተሉ

የአጥንት ስብራት በጥንቃቄ የሚደረግ ሕክምና እና ለማገገም ጊዜ ያስፈልገዋል፣ እና ተገቢ ሕክምና ወደፊት የሚከሰቱ ስብራቶችን ለመቀነስ ሊረዳ ይችላል።

ለኦስቲዮፖሮሲስ ከአመጋገብ፣ ከእንቅስቃሴ እና ከመውደቅ መከላከያ እርምጃዎች በተጨማሪ በሐኪም የሚታዘዝ መድኃኒት ሊሰጥ ይችላል።

ለተለያዩ ሰዎች የሚስማሙ መድኃኒቶች ይለያያሉ። ሕክምናው የስብራቱን ቦታ፣ ሌሎች የሕክምና ሁኔታዎችን እና የግለሰቡን ድጋፍ ሁኔታ ይመለከታል።

የታዘዙ መድኃኒቶችን እንደተነገረዎት ይውሰዱ፣ እና ስለ ጎንዮሽ ተፅዕኖ ወይም ሌሎች ስጋቶች ከእርስዎን ከሚያክሙ ባለሙያ ጋር ይወያዩ።

የመጀመሪያው ስብራት ስለተፈወሰ ብቻ ሕክምናዎን አታቁሙ።

ተገቢ የክትትል ቀጠሮዎችን ይከታተሉ

ከስብራት በኋላ የሚደረጉ ክትትሎች ማገገም እንዴት እየሄደ እንደሆነ ለመመልከት፣ ችግሮችን ለመፍታት እና መቼ ወደ እንቅስቃሴ በደህና መመለስ እንደሚቻል ለመወሰን ይረዳሉ።

አጥንት ደካማ መሆን ከተጠረጠረ፣ እነዚህ የክትትል ጉብኝቶች ስለ መከላከል ለመወያየት ጥሩ አጋጣሚዎች ይፈጥራሉ።

በክትትል ጊዜ ሊጠየቁ የሚገቡ ጥያቄዎች እነዚህን ሊያካትቱ ይችላሉ፦

• ይህ ስብራት አጥንቶቼ ደካማ ሊሆኑ እንደሚችሉ ያመለክታል?
• ለአጥንት ጤና ግምገማ ተጨማሪ ምርመራዎች ያስፈልጉኛል?
• ለኦስቲዮፖሮሲስ ግምገማ ማድረግ ይኖርብኛል?
• ከምወስዳቸው መድኃኒቶች ውስጥ በአጥንቶቼ ወይም በሚዛኔ ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድር አለ?
• አሁን ለእኔ የሚስማማ የአካል እንቅስቃሴ ምንድን ነው?
• የአመጋገብ ምክር ወይም የቤት ድጋፍ ያስፈልገኛል?

መቼ የሕክምና እርዳታ መፈለግ ይገባል?

በማገገም ወቅት ከመጀመሪያው ስብራት ጋር የተያያዙ አዲስ ወይም እየባሱ የሚሄዱ ምልክቶች ከታዩ የሕክምና እርዳታ ይፈልጉ።

ከባድ ሕመም፣ አዲስ የሰውነት ድንዛዜ፣ የአካል ቅርጽ መዛባት፣ መቆም ወይም መራመድ አለመቻል ወይም ሌላ ከባድ ጉዳት ጥርጣሬ ካለ አስቸኳይ ግምገማ ያስፈልጋል።

አንድ ሰው ስብራት አንድ ጊዜ ተፈውሶለታል ብሎ ሌላ ተጨማሪ ስብራትን ቀላል አድርጎ መመልከት የለበትም።

ተዛማጅ የBOSAD የጤና መረጃዎች

• ኦስቲዮፖሮሲስ፦ የአጥንት ድክመትን መረዳት
• ለኦስቲዮፖሮሲስ ተጋላጭ ነዎት?
• ዕድሜ እየጨመረ ሲሄድ መውደቅን መከላከል
• ዕድሜ እየጨመረ ሲሄድ የአጥንትዎን ጤና መጠበቅ

ለይዘት ግምገማ የተጠቀሱ ምንጮች: NIAMS, Preventing Another Broken Bone; NIAMS, Osteoporosis; and CDC, Preventing Falls and Hip Fractures.

የመረጃው ሳይንሳዊ መሠረት: ይህ ጽሑፍ በNIAMS ለተደጋጋሚ የአጥንት ስብራት መከላከል፣ ከሥሩ ያለውን የአጥንት ጤና ግምገማ እና ሕክምና ላይ የቀረቡ መረጃዎች እና በCDC የመውደቅ መከላከያ መመሪያዎች ላይ የተመሠረተ ነው።