1. የጤና መረጃ ለአንባቢዎች ሊገባ ይገባል
የጤና መረጃ ጠቃሚ የሚሆነው ሰዎች መረጃውን ተረድተው ከራሳቸው ሁኔታ ጋር አያይዘው መጠቀም ሲችሉ ነው።
አንድ የጤና መረጃ በመጀመሪያ በተጻፈበት ቋንቋ ከሳይንስ አንጻር ትክክለኛ ሊሆን ይችላል። ሆኖም በትርጉም ውስጥ ለአንባቢዎች ያልተለመዱ ቃላት፣ አገላለጾች ወይም የታሰበውን መልዕክት በግልጽ የማያስተላልፉ ዓረፍተ ነገሮች ከተጠቀሙ መረጃው ግራ የሚያጋባ ሊሆን ይችላል።
ይህ በተለይ ስለ ጉዳት፣ ሕክምና፣ ማገገምና የማስጠንቀቂያ ምልክቶች በሚሰጡ መረጃዎች ላይ እጅግ አስፈላጊ ነው። በአነጋገር ላይ የሚደረግ ትንሽ ለውጥ እንኳ አንባቢው አንድን መመሪያ ወይም የሁኔታውን አስቸኳይነት በሚረዳበት መንገድ ላይ ለውጥ ሊያመጣ ይችላል።
ስለዚህ ትርጉም የጽሑፍ ዝግጅት ከተጠናቀቀ በኋላ ብቻ የሚከናወን የመጨረሻ ሥራ ሳይሆን ታማኝ የጤና መረጃ የማዘጋጀት አጠቃላይ ሂደት አካል መሆን አለበት።
2. ከቃል በቃል ትርጉም ይልቅ መልዕክቱን በትክክል ማስተላለፍ
ቋንቋዎች ሐሳቦችን ሁልጊዜ በተመሳሳይ መንገድ አይገልጹም። በእንግሊዝኛ ተፈጥሯዊ የሚመስል አገላለጽ በቀጥታ ወደ አማርኛ ሲተረጎም ግልጽ ላይሆን ወይም ከልክ በላይ ሙያዊ ቃላት የበዙበት ሊሆን ይችላል።
ጥሩ ትርጉም የመጀመሪያውን ጽሑፍ የታሰበ መልዕክት ለአንባቢዎቹ ተስማሚ በሆነ ቋንቋ ያስተላልፋል።
ለምሳሌ ሙያዊ የሕክምና ቃልን በአንባቢዎች ዘንድ በቀላሉ ሊገባ በሚችል የአማርኛ አገላለጽ ማብራራት ሊያስፈልግ ይችላል። በሌሎች ሁኔታዎች ደግሞ የታወቀውን ሙያዊ ቃል ከአጭር ማብራሪያ ጋር ማስቀመጥ በማይታወቅ አገላለጽ ከመተካት የበለጠ ትክክለኛ ሊሆን ይችላል።
ተገቢው ምርጫ እንደ ርዕሰ ጉዳዩ፣ እንደ ታለመው አንባቢና እንደ መረጃው ዓላማ ይወሰናል።
ለሕዝብ የሚቀርብ የጤና መረጃ የሕክምና ትክክለኛነቱን ሳያጣ ለታካሚዎችና ለቤተሰቦች ሊገባ የሚችል መሆን አለበት። ሳይንሳዊ ሕትመት ግን ልዩ የሙያ ቃላትንና የመጀመሪያውን የማጣቀሻ መረጃ መጠበቅ ሊያስፈልገው ይችላል።
እነዚህ የተለያዩ ዓላማዎች የተለያዩ የትርጉም ውሳኔዎችን ይፈልጋሉ።
3. ትክክለኛነትን፣ ግልጽነትንና ወጥነትን መገምገም
ጥንቃቄ የተሞላበት የቋንቋ ግምገማ የፊደል አጻጻፍንና የሰዋሰው ስህተቶችን መመርመር ብቻ አይደለም። የተተረጎመው ጽሑፍ ከመጀመሪያው ጋር ተመሳሳይ መረጃ እንደሚያስተላልፍና አንባቢዎች በትክክል ሊረዱት እንደሚችሉ መገምገምንም ያካትታል።
በግምገማው ወቅት ትኩረት ሊሰጣቸው የሚገቡ ዋና ዋና ጉዳዮች የሚከተሉት ናቸው።
ትክክለኛነት፦ ትርጉሙ አስፈላጊ መረጃ ሳይጨምር ወይም ሳያስቀር የመጀመሪያውን ጽሑፍ ትርጉም ይጠብቃል?
ግልጽነት፦ ዓረፍተ ነገሮቹ ለመረዳት ቀላል ናቸው? ለአንባቢዎች ያልተለመዱ ቃላት በሚያስፈልግበት ቦታ ተብራርተዋል?
ወጥነት፦ አስፈላጊ ቃላትና አገላለጾች በተዛማጅ ገጾችና መርጃዎች ውስጥ ወጥ በሆነ መንገድ ጥቅም ላይ ውለዋል?
የአገላለጽ ስልት፦ የተጠቀመው ቋንቋ አክብሮት የተሞላበት፣ ሙያዊና ለታለመው አንባቢ ተስማሚ ነው?
ደህንነት፦ መመሪያዎች፣ ገደቦችና የማስጠንቀቂያ ምልክቶች አሻሚነት በሌለው መንገድ ተገልጸዋል?
ወጥነት በተለይ በሁለት ቋንቋዎች መረጃ ለሚያቀርብ ድረ-ገጽ አስፈላጊ ነው። አንባቢዎች የአንድን መረጃ የእንግሊዝኛና የአማርኛ ቅጂዎች ሲያነቡ በትርጉም ረገድ ከፍተኛ ልዩነት ሊያጋጥማቸው አይገባም።
4. የሕክምናና የቋንቋ ግምገማ በጋራ ለምን ያስፈልጋሉ?
የቋንቋ እውቀትና የሕክምና እውቀት የተለያዩ ነገር ግን እርስ በርሳቸው የሚደጋገፉ ሚናዎች አሏቸው።
ተርጓሚ ወይም የቋንቋ ገምጋሚ የጽሑፉን ተነባቢነት፣ ሰዋሰውና ተፈጥሯዊ አገላለጽ ሊያሻሽል ይችላል። ብቃት ያለው የሕክምና ገምጋሚ ደግሞ የሕክምናው መልዕክት በትክክል እንደተጠበቀና መረጃው ተገቢና ደህንነቱ የተጠበቀ እንደሆነ ሊገመግም ይችላል።
ከእነዚህ የባለሙያ አስተያየቶች አንዱ ሌላውን ሙሉ በሙሉ ሊተካ አይችልም።
በትርጉም ውስጥ አስፈላጊ የሕክምና ቃል ወይም በተለያየ መንገድ ሊተረጎም የሚችል መመሪያ ሲኖር በቋንቋ ገምጋሚው፣ በይዘት አዘጋጁና በሚመለከተው የሕክምና ባለሙያ መካከል ውይይት ማድረግ ሊያስፈልግ ይችላል።
ዓላማው ትክክለኛና ለሁሉም በቀላሉ ሊገባ የሚችል መረጃ ማዘጋጀት ነው።
5. ቀጣይነት ያለው ኃላፊነት
ቋንቋ የማይለወጥ ነገር አይደለም። ቃላት ይለወጣሉ፣ አንባቢዎች አዳዲስ ጥያቄዎችን ያነሳሉ፣ አንድን ርዕሰ ጉዳይ ለማብራራትም የተሻሉ መንገዶች ሊገኙ ይችላሉ።
ስለዚህ የመጀመሪያው ጽሑፍ ሲሻሻል፣ ስህተት ሲገኝ ወይም ከአንባቢዎች የሚሰጥ አስተያየት አንድ ክፍል ለመረዳት አስቸጋሪ እንደሆነ ሲያመለክት የተተረጎመውን ይዘት እንደገና መገምገም ሊያስፈልግ ይችላል።
ለBOSAD መረጃዎችን በእንግሊዝኛና በአማርኛ ማቅረብ የአጥንት ጤና ዕውቀትን ለብዙ ሰዎች ተደራሽ የማድረግ ጥረት አካል ነው። ትርጉምን የይዘት አዘገጃጀት ኃላፊነት አካል አድርጎ መውሰድ በሁለቱም ቋንቋዎች የሚቀርበውን መረጃ ጥራትና ትርጉም ለመጠበቅ ይረዳል።
ተጨማሪ መረጃዎች
ተዛማጅ የBOSAD መረጃዎች፦
