ከጉዳት በኋላ ወደ ትምህርት ቤት መመለስ

የመማሪያ ዓላማዎች

ይህን የመማሪያ ጉዳይ ከጨረሱ በኋላ ተማሪዎች የሚከተሉትን ማከናወን መቻል አለባቸው።

1. አንድ ሕፃን ከጉዳት በኋላ ወደ ትምህርት ቤት በሚመለስበት ወቅት ተጽዕኖ ሊያሳድሩ የሚችሉ ሕክምናዊ፣ ተግባራዊና ስሜታዊ ሁኔታዎችን መለየት።
2. በሕክምና ባለሙያዎች በግልጽ የተሰጡ መመሪያዎችን ከሰዎች ስለተፈቀዱ እንቅስቃሴዎች ከሚያደርጓቸው ግምቶች መለየት።
3. ከሕፃንና ከአሳዳጊው ጋር ግልጽ፣ ለዕድሜው ተስማሚና አክብሮት የተሞላበት ግንኙነት መፍጠር።
4. ቤተሰብ፣ ትምህርት ቤትና የሕክምና ቡድን ተገቢውን ድጋፍ ለመስጠት እንዴት በቅንጅት መሥራት እንደሚችሉ መወያየት።

የቀረበው ሁኔታ

ሐና የ11 ዓመት ተማሪ ናት። ስትጫወት ወድቃ የታችኛው የእግሯ ክፍል አጥንት በመሰበሩ በማገገም ላይ ትገኛለች። በሆስፒታል ሕክምና ተደርጎላት እግሯ በጂፕስ ተይዟል። ለቤተሰቧም ስለ ጂፕሱ አጠባበቅ፣ ስለ እንቅስቃሴ ገደቦችና ስለ ቀጣይ የሕክምና ክትትል የጽሑፍ መመሪያዎች ተሰጥተዋል።

ከአንድ ሳምንት በኋላ ሐና ሕመሟ እየቀነሰ በመሆኑ ወደ ትምህርት ቤት መመለስ ትፈልጋለች። ጓደኞቿ ይናፍቋታል፤ በትምህርቷ ወደ ኋላ እንዳትቀርም ትጨነቃለች።

እናቷ ሐና በትምህርት ቤት በምትሆንበት ጊዜ እንዴት ማገገሟን እንደምትቀጥል፣ በክፍሎች መካከል እንዴት እንደምትንቀሳቀስና መጸዳጃ ቤት እንዴት እንደምትጠቀም ስጋት አላት። ትምህርት ቤቱ ደረጃዎች ያሉት ሲሆን፣ የመማሪያ ክፍሎቹም ከመጸዳጃ ቤቶቹ በተወሰነ ርቀት ይገኛሉ።

የሐና አስተማሪ ልትረዳት ትፈልጋለች። ሆኖም የሐናን የሕክምና መመሪያዎች አላየችም፤ የትኞቹ እንቅስቃሴዎች እንደተፈቀዱላትም አታውቅም። አስተማሪዋ ለአካል ማጎልመሻ ትምህርትና ለውጭ ጨዋታዎች የሚፈለገውን ዝግጅት ማወቅ ትፈልጋለች።

በቀጣይ የሕክምና ክትትል ወቅት የሐና እናት እንዲህ ብላ ትጠይቃለች።

«አሁን ወደ ትምህርት ቤት መመለስ ትችላለች? ጂፕሱ እስኪወገድ ድረስ ቤት ውስጥ ከቆየች፣ ብዙ የትምህርት ቀናት ያመልጧታል።»

ሐናም እንዲህ ትላለች።

«እኔም መመለስ እፈልጋለሁ። ግን ሁሉም ሰው ምንም ነገር ማድረግ እንደማልችል እንዲያስብ አልፈልግም።»

የጤና ባለሙያው የቤተሰቡን ስጋቶች መረዳት፣ አስፈላጊ የሆኑትን የሕክምና መመሪያዎች ግልጽ ማድረግና ቤተሰቡ ከትምህርት ቤቱ ጋር ተገቢውን ዝግጅት እንዲያደርግ ማገዝ ይኖርበታል።

በዚህ ምሳሌያዊ ሁኔታ ውስጥ ሐና ወደ ትምህርት ቤት ለመመለስ በሕክምና ረገድ ዝግጁ መሆኗን ለመወሰን በቂ መረጃ አልተሰጠም። ይህ ውሳኔ በጉዳቷ፣ በሕክምናዋና በግለሰባዊ የሕክምና ግምገማዋ ላይ የተመሠረተ መሆን አለበት።

የውይይት ጥያቄዎች

1. የምናውቀው ምንድን ነው?

• ሐና ከዚህ ቀደም በተሰጧት የሕክምና መመሪያዎች ውስጥ ምን መረጃዎች አሉ?
• ወደ ትምህርት ቤት መመለሷን ከመወሰኑ በፊት ምን ተጨማሪ የሕክምና መረጃ ያስፈልጋል?
• በእንቅስቃሴና በተጎዳው እግር ላይ ክብደት በመጫን ረገድ ምን ዓይነት ገደቦች ተወስነዋል?
• እስካሁን ግልጽ ያልሆኑ ጉዳዮች ምንድን ናቸው?

2. በግምት የተወሰዱ ነገሮች ምንድን ናቸው?

• የትኞቹ ስጋቶች በግልጽ ከተሰጡ የሕክምና መመሪያዎች የሚመነጩ ናቸው?
• በቂ መረጃ ባለመኖሩ ወይም ግንኙነቱ ግልጽ ባለመሆኑ ሊፈጠሩ የሚችሉ ስጋቶች የትኞቹ ናቸው?
• ቤተሰቡ ወይም ትምህርት ቤቱ ስለ ሐና የመንቀሳቀስ አቅም ምን ዓይነት ግምቶች ሊኖሯቸው ይችላሉ?
• የሐና ሕመም መቀነስ በሁሉም እንቅስቃሴዎች እንድትሳተፍ እንደተፈቀደላት ተደርጎ ሊወሰድ የሚችለው ለምንድን ነው?

3. የማንን አመለካከት ማጤን ያስፈልጋል?

• ለሐና ከሁሉ የበለጠ አስፈላጊ የሆነው ምንድን ነው?
• የእናቷ ዋና ዋና ስጋቶች ምንድን ናቸው?
• አስተማሪዋ ምን ዓይነት ተግባራዊ መረጃዎች ያስፈልጓታል?
• በሐናን በሚያክመው የሕክምና ቡድን መመለስ ያለባቸው ጥያቄዎች የትኞቹ ናቸው?

4. ቀጣዩን እርምጃ የበለጠ ግልጽ ለማድረግ ምን ማድረግ ይቻላል?

• የሕክምና ዕቅዱን ለመከተል ቀላል እንዲሆን ምን ተጨማሪ ማብራሪያ ያስፈልጋል?
• በተሰጡት የሕክምና መመሪያዎች መሠረት በትምህርት ቤት ምን ዓይነት ድጋፎች ወይም ማስተካከያዎች ሊደረጉ ይችላሉ?
• ዕቅዱን ለሐናና ለእናቷ በቀላል ቋንቋ እንዴት ማብራራት ይቻላል?
• ለነበረው የመረጃ እጥረት ተጠያቂ ሳናደርጋቸው መመሪያዎቹን በትክክል መረዳታቸውን እንዴት ማረጋገጥ ይቻላል?

ለውይይት አስተባባሪው ማስታወሻዎች

A. የሕክምና ውሳኔዎች ወሰንን ማስቀመጥ

በዚህ ምሳሌያዊ ሁኔታ ሐና ወደ ትምህርት ቤት ለመመለስ በሕክምና ረገድ ዝግጁ መሆኗን ለመወሰን በቂ መረጃ አልተሰጠም።

ተማሪዎች የትምህርት ቤት መመለስ የሚወሰነው እንደ ጉዳቱ ዓይነት፣ እንደ ተደረገው ሕክምና፣ አሁን ባለው የሕክምና ግምገማ እና በተፈቀዱ እንቅስቃሴዎች ላይ በመመሥረት እንደሆነ መረዳት አለባቸው።

ትምህርት ቤት መከታተል፣ ያለ ክትትል የአካል እንቅስቃሴ ማድረግና የተደራጁ ስፖርቶች ውስጥ መሳተፍ የተለያዩ ውሳኔዎችን የሚጠይቁ ጉዳዮች ናቸው። በክፍል ውስጥ መማር መቻል በሩጫ፣ በዝላይ ወይም በውጭ ጨዋታዎች መሳተፍ ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ማለት አይደለም።

ቀደም ሲል የተሰጡ የሕክምና መመሪያዎች ውሳኔውን መምራት አለባቸው።

B. የሕፃኑን አመለካከት ማካተት

የሐና ወደ መደበኛ ኑሮ የመመለስ ፍላጎት ከትምህርት ቤት የትምህርትና ማኅበራዊ ጠቀሜታ ጋር የተያያዘ ነው።

በሌሎች ሰዎች እንደ ተለየች እንዳትታይ ያላትን ስጋት በትኩረት መስማት አስፈላጊ ነው። በውይይቱ ውስጥም ለዕድሜዋና ለአረዳዷ ተስማሚ የሆነ ቋንቋ በመጠቀም እንድትሳተፍ ማበረታታት አለበት።

የእናቷ ስጋቶች ስለ መንቀሳቀስ፣ ስለ ደህንነትና ስለ ዕለታዊ የሕክምና እንክብካቤ ናቸው። እነዚህም በተመሳሳይ ትኩረት መታየት አለባቸው።

ውጤታማ ግንኙነት የተለያዩ አመለካከቶችን በመረዳት ስጋቶቹን መፍታት ሲሆን፣ ግምቶች የሕክምና መመሪያዎችን እንዲተኩ መፍቀድ የለበትም።

C. በትምህርት ቤት ሊደረጉ የሚችሉ ተግባራዊ ዝግጅቶችን ማጤን

እንደ ሐና የሕክምና ሁኔታና እንደ ትምህርት ቤቱ አቅም፣ ውይይቱ የሚከተሉትን ጉዳዮች ሊያካትት ይችላል።

• ወደ ትምህርት ቤት ለመሄድና ከትምህርት ቤት ለመመለስ አስተማማኝ የሆነ መጓጓዣ።
• ወደ መማሪያ ክፍሎችና ወደ መጸዳጃ ቤቶች በቀላሉ መድረስ።
• መጻሕፍትን በመሸከም ወይም በክፍሎች መካከል በመንቀሳቀስ ወቅት የሚያስፈልግ እርዳታ።
• በእረፍት ሰዓት ተገቢ የሆኑ ዝግጅቶች።
• በአካል ማጎልመሻ ትምህርት ላይ ጊዜያዊ ማስተካከያዎች።
• ቤተሰቡ አስፈላጊ ድጋፍ ሲፈልግ ሊያገኘው የሚችልበት ግልጽ የመገናኛ መንገድ።

እነዚህ ለውይይት የሚቀርቡ አማራጮች እንጂ ለሁሉም የሚሰጡ መደበኛ መመሪያዎች ወይም የሕክምና ፈቃዶች አይደሉም።

D. ግንኙነትን ማስተባበር

የሕክምና መመሪያዎችንና የሚያስፈልገውን ድጋፍ የሚገልጽ አጭር የጽሑፍ ማጠቃለያ ቤተሰቡ ከትምህርት ቤቱ ጋር በግልጽ እንዲግባባ ሊያግዝ ይችላል።

መረጃ መጋራት ያለበት በቤተሰቡ ስምምነትና ለትምህርት ቤቱ በሚያስፈልገው መጠን ብቻ ነው።

አስተማሪዋ የጎደሉ የሕክምና መመሪያዎችን በራሷ እንድትወስን ወይም በሕክምና ቡድኑ የተሰጡ የእንቅስቃሴ ገደቦችን እንድትቀይር መጠበቅ የለበትም።

የተሰጡት መመሪያዎች ግልጽ ካልሆኑ ወይም ትምህርት ቤቱ አስፈላጊውን ድጋፍ ማድረግ ካልቻለ፣ ቤተሰቡ ማንን ማግኘት እንዳለበት ማወቅ አለበት።

E. የመመሪያዎቹን ግንዛቤና ቀጣይ ክትትል ማረጋገጥ

የጤና ባለሙያው ሐናና እናቷ የተሰጧቸውን መመሪያዎች በራሳቸው አገላለጽ እንዲያብራሩ በመጠየቅ በትክክል መረዳታቸውን ማረጋገጥ ይችላል።

ከውይይቱ መጠናቀቅ በፊት ቤተሰቡ የሚከተሉትን በግልጽ መረዳት አለበት።

• አሁን ያሉትን የእንቅስቃሴ ገደቦች።
• ጥንቃቄ የሚያስፈልጋቸውን ምልክቶች።
• የቀጣይ የሕክምና ግምገማ ጊዜን።
• ተጨማሪ ሕክምና እንዴት ማግኘት እንደሚቻል።
• ከትምህርት ቤቱ ጋር ማን እንደሚገናኝ።

በቤተሰቡ የተዘጋጀው ዕቅድ ሐና እያገገመች በምትሄድበት ጊዜ እንደገና መገምገም ሊያስፈልግ ይችላል።

የተግባር መማሪያ እንቅስቃሴ

ተማሪዎችን በትናንሽ ቡድኖች በመክፈል የጤና ባለሙያ፣ የሐና አሳዳጊና የአስተማሪ ሚናዎችን እንዲጫወቱ ያድርጉ።

እያንዳንዱ ቡድን በቀረበው ሁኔታ መሠረት አጭር የዕቅድ ውይይት እንዲያካሂድ ይጠይቁ።

ከውይይቱ በኋላ እያንዳንዱ ቡድን የሚከተሉትን መለየት አለበት።

1. እያንዳንዱ ተሳታፊ ያነሳውን ዋና ስጋት።
2. ማብራሪያ የሚያስፈልጋቸውን የሕክምና መመሪያዎች።
3. ሐና በትምህርት ቤት እንድትሳተፍ ሊያግዙ የሚችሉ ሁለት ተግባራዊ ዝግጅቶችን።
4. የተዘጋጀው ዕቅድ እንዴት እንደሚተላለፍና እንደሚገመገም።

የውይይት አስተባባሪው ተማሪዎቹ ለሕፃኗ፣ ለአሳዳጊዋና ለአስተማሪዋ ያሳዩትን አክብሮት እንዲሁም የሕክምና ውሳኔ የሚሰጥበትን የሙያ ወሰን መጠበቃቸውን መገምገም አለበት።

ስለ መማሪያው አጠቃቀም

ይህ ምሳሌያዊ የመማሪያ ጉዳይ በባለሙያ ክትትል ሥር ለሚካሄድ ትምህርት፣ ለማሰላሰልና ለውይይት የተዘጋጀ ነው። የሕክምና ውሳኔዎች በእያንዳንዱ ታካሚ ሁኔታ ላይ መመሥረት አለባቸው። ይህ መማሪያ የባለሙያ የሕክምና ምክርን አይተካም።