1. የምንኖርበት አካባቢ ለምን አስፈላጊ ነው?
የመንቀሳቀስ ችሎታ የአካል ጥንካሬ መኖር ወይም ከጉዳት ማገገም ብቻ አይደለም። በዕለት ተዕለት ኑሮ ለእኛ አስፈላጊ ወደሆኑ ቦታዎች መሄድ፣ ከሰዎች ጋር መገናኘትና በምንፈልጋቸው እንቅስቃሴዎች መሳተፍ መቻልንም ያካትታል።
ከአጥንት ስብራት እያገገመ ላለ ሰው ወጣ ገባ የሆነ የእግረኛ መንገድ፣ የእጅ መደገፊያ የሌለው ደረጃ ወይም ወደ ጤና ተቋም ለመድረስ የሚደረግ ረጅም ጉዞ ከፍተኛ ችግር ሊሆን ይችላል። ከዚህ በፊት ቀላል የነበሩ እንቅስቃሴዎች ተጨማሪ ጊዜ፣ የሌሎችን እርዳታ ወይም ጥንቃቄ የተሞላበት ዝግጅት ሊፈልጉ ይችላሉ።
በኢትዮጵያ እነዚህ ችግሮች በተለይ የጤና አገልግሎት ለማግኘት ረጅም ርቀት መጓዝ ለሚጠበቅባቸው፣ በሕዝብ ትራንስፖርት ለሚመላለሱ ወይም ከፍተኛ የአካል ጉልበት ወደሚጠይቅ ሥራ መመለስ ለሚፈልጉ ሰዎች የበለጠ አስፈላጊ ሊሆኑ ይችላሉ።
ስለዚህ የመንቀሳቀስ ችሎታን ለመረዳት የሰውየውን የጤና ሁኔታ ብቻ ሳይሆን የሚኖርበትን አካባቢም ከግምት ውስጥ ማስገባት ያስፈልጋል።
2. ማገገምና በዕለት ተዕለት ኑሮ መሳተፍ የተያያዙ ናቸው
የማገገም ዓላማ በሕክምና ምርመራ የሚገኝን ውጤት ማሻሻል ብቻ አይደለም። ሰዎች ለእነሱ አስፈላጊ በሆኑ እንቅስቃሴዎች እንደገና የመሳተፍ ችሎታ እንዲያገኙ ማገዝም ነው።
ለአንድ ሰው ይህ ያለ ብዙ ችግር በአቅራቢያው ወደሚገኝ ገበያ መራመድ ሊሆን ይችላል። ለሌላ ሰው ደግሞ ወደ ትምህርት ቤት መመለስ፣ የእርሻ ሥራውን መቀጠል፣ ወደ አምልኮ ቦታ መሄድ ወይም የቤተሰብ አባላትን መንከባከብ ሊሆን ይችላል።
ተመሳሳይ ጉዳት በሁለት ሰዎች ላይ የተለያየ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል። ምክንያቱም የሚሸከሟቸው ኃላፊነቶች፣ የኑሮ ሁኔታቸውና ሊያገኙት የሚችሉት ድጋፍ የተለያየ ነው።
በየቀኑ ደረጃ መውጣት የሚጠበቅበት ሰው በአንድ ወለል ቤት ከሚኖር ሰው የተለየ ችግር ሊያጋጥመው ይችላል። በየቀኑ በሚያገኘው ገቢ የሚተዳደር ሰውም ደመወዝ የሚከፈልበት ፈቃድ መውሰድ ከሚችል ሰው ይልቅ ወደ ሥራ ስለመመለስ የተለየ ስጋት ሊኖረው ይችላል።
ስለ ማገገም ሲወያዩና የክትትል እንክብካቤን ሲያቅዱ እነዚህን ሁኔታዎች ከግምት ውስጥ ማስገባት ያስፈልጋል።
3. የዕለት ተዕለት ፍላጎቶችን የሕክምና ውይይት አካል ማድረግ
ታካሚዎችና የጤና ባለሙያዎች ስለ ምልክቶች፣ ሕክምናና የማገገም ሂደት ከመወያየታቸው በተጨማሪ ስለ ዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችም መነጋገራቸው ጠቃሚ ሊሆን ይችላል።
ለዚህ የሚረዱ ጥያቄዎች የሚከተሉትን ያካትታሉ፦
- ከጉዳቱ በኋላ አስቸጋሪ የሆኑ የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎች የትኞቹ ናቸው?
- ግለሰቡ ከሁሉ በላይ ወደ የትኛው እንቅስቃሴ መመለስ ይፈልጋል?
- በትራንስፖርት ወይም ለክትትል ቀጠሮ በመሄድ ረገድ የሚያጋጥሙ ችግሮች አሉ?
- በቤት፣ በትምህርት ቤት ወይም በሥራ ቦታ እርዳታ ማግኘት ይቻላል?
- የመንቀሳቀስ ድጋፍ መሣሪያ ወይም በአካባቢው የሚደረግ ማስተካከያ የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችን ሊያቀል ይችላል?
እነዚህ ጥያቄዎች የሕክምና ቡድኑ ለግለሰቡ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች እንዲረዳና ተጨማሪ የሕክምና ምክር፣ የመልሶ ማቋቋም እንክብካቤ ወይም ተግባራዊ ድጋፍ ሊያስፈልግባቸው የሚችሉ ጉዳዮችን እንዲለይ ይረዳሉ።
ታካሚዎችና ቤተሰቦቻቸውም የሕመሙን ቦታ ብቻ ከመግለጽ ይልቅ ለማከናወን እየተቸገሩባቸው ያሉ እንቅስቃሴዎችን በመለየት ለሕክምና ቀጠሮዎቻቸው መዘጋጀት ይችላሉ።
4. ለሁሉም ተደራሽ የሆነ አካባቢ መፍጠር
ተደራሽነት በቋሚነት አካል ጉዳት ያለባቸውን ሰዎች ብቻ የሚመለከት ጉዳይ አይደለም። ለአረጋውያን፣ ከጉዳት እያገገሙ ላሉ ሰዎችና ለጊዜው የመንቀሳቀስ ችሎታቸው ለተገደበ ለማንኛውም ሰው አስፈላጊ ነው።
ደህንነታቸው የተጠበቀ የእግረኛ መንገዶች፣ ተገቢ የደረጃ መደገፊያዎች፣ ተደራሽ የትራንስፖርት አገልግሎቶችና በሕንፃዎች ውስጥ ለመጓዝ ምቹ የሆኑ መተላለፊያዎች ለብዙ ሰዎች የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችን ሊያቀሉ ይችላሉ።
አንድ ግለሰብ በአካባቢው ያሉትን ሁሉንም እንቅፋቶች መቀየር ባይችልም፣ እነዚህን ችግሮች ማወቅ በራስ የመንቀሳቀስና በዕለት ተዕለት ኑሮ የመሳተፍ ችሎታ ላይ የሚያሳድሩትን ተጽዕኖ ለመረዳት ይረዳል።
ቤተሰቦች፣ ማኅበረሰቦች፣ ተቋማትና አገልግሎት ሰጪዎች ለመንቀሳቀስ የበለጠ ምቹ የሆነ አካባቢ በመፍጠር ረገድ የየራሳቸው ሚና አላቸው።
5. ከጉዳቱ ባሻገር ማየት
ማገገም ለእያንዳንዱ ሰው የተለየ ሂደት ነው። አንድ ሰው የሚያስፈልገው ድጋፍ እንደ ጤና ሁኔታው፣ እንደተደረገለት ሕክምና፣ እንደ ኑሮ ሁኔታውና እንደ ግላዊ ግቦቹ ይለያያል።
በመንቀሳቀስ ችሎታና በዕለት ተዕለት ኑሮ መካከል ያለውን ግንኙነት መረዳት እነዚህን ግቦች በትኩረት እንድንከታተል ይረዳል።
ለBOSAD ይህ አቀራረብ ስለ አጥንት ጤና ያለውን ሰፊ ግንዛቤ ያንጸባርቃል። የአስተማማኝ ሕክምናና የማገገም ዓላማ ጉዳቱን ማከም ብቻ ሳይሆን ሰዎች በማኅበረሰባቸው ውስጥ እየተንቀሳቀሱና እየተሳተፉ እንዲኖሩ ማገዝም ነው።
ተጨማሪ መረጃዎች
ተዛማጅ የBOSAD መረጃዎች፦
